Veranderen is nodig als je lijf stop zegt.
Veranderen is absoluut niet makkelijk als je lijf stopt zegt.
De dingen die moeten veranderen, hebben je een hele tijd gediend, geholpen of waren noodzakelijk. Zijn dus ingebed in wie je bent, wat je doet, hoe je reageert en hoe je communiceert. We noemen dat overtuigingen (wat je denkt) en gewoontes (wat je doet).
Bewust worden, actie, bijstellen en volhouden
Om te kunnen veranderen moet je er eerst van bewust zijn dat er veranderingen nodig zijn en welke dan. Vandaar dat ik het veranderen ook in stappen verdeel. Misschien ken je dit wel: iemand is onbewust onbekwaam, bewust onbekwaam, onbewust bekwaam en uit eindelijk bewust bekwaam. Deze woorden beschrijven het veranderingsproces of leerproces erg mooi. Eerst heb je geen idee waarom je een burn out krijgt. Wat zijn dan de patronen of eigenschappen die er voor zorgen dat jou dat (steeds) overkomt? Het overkomt je, dat is het gevoel dat erbij hoort. Misschien overkomt het je niet 1 keer maar zelfs vaker. Echter heb je bij de tweede keer al wel door welke signalen, achteraf gezien, het al aangaven. Dan ben je dus bewust onbekwaam: je hebt wel door dat het niet goed gaat maar bent niet in staat om er wat aan te doen. Dat moet je namelijk nog gaan leren. Als je op dat punt bent, kun je op papier gaan zetten (vraag hier hulp bij) wat nou de oorzaken zijn van het steeds vastlopen. Hoeft niet perse een burn out te zijn natuurlijk. Je lijf zegt wel vaker stop. Dat is waar ik het bij deze stap over ga hebben.
Je leven is een aaneenschakeling van patronen. Dat komt omdat wij een voorspellend brein hebben. We willen graag weten wat ons te wachten staat. Ons brein doet de hele dag door voorspellingen van wat er gaat komen. Zolang het merendeel uitkomt, voelen we ons veilig. Veiligheid is alles. Daarom hebben we ook een heel pakket aan overlevingsmogelijkheden, overlevingsmechanismen om in alle gevallen waarin we niet veilig zijn, toch te kunnen handelen. Ons vecht en vlucht systeem. Bevriezen hoort daar ook bij, alleen kom je dan niet tot handelen. Dat is een situatie die we liever niet willen, of tijdelijk is zodat we daarna wel vechten of vluchten.
Als je lijf stop zegt, kun je veranderingen wel uit de weg gaan, maar dat is niet verstandig. Dan blijft je lijf aan het waarschuwen tot je wel luistert. Zo simpel is het.
Veranderingen van overtuigingen: je bent wat je denkt
Overtuigingen zijn dus dingen die je denkt, die je gelooft als zijnde waar, die je vaak al als kind hebt meegekregen. Dat gaat ook over wie je bent. Vandaar dat het dominantieprofiel je op weg kan helpen om te ontdekken hoe je in elkaar steekt. Jij bent echter veel meer dan alleen dat. Vandaar dat ik werk met het persoonlijkheidprofiel. In een aantal sessies brengen we in kaart wie jij bent, wat je kunt en wilt, hoe je het best functioneert en hoe je communiceert wat je nodig hebt. Als we hier mee bezig zijn, komen we ook jouw overtuigingen tegen. Je kunt ervan overtuigd zijn dat je een chaoot bent, terwijl dat eigenlijk niet zo is. Als jij, zoals ik, een beelddenker bent en het goed doet op enige chaos krijg je vaak te horen dat het zo’n zooitje is en dat je moet opruimen. Vooral als kind gebeurt dat omdat je dan vaak ook nog niet het nut van opruimen in ziet. Zeker als je er zelf geen last van hebt. Ja, als je moeder jouw georganiseerde chaos overhoop haalt door op te ruimen, of alles op stapels te leggen om te kunnen stofzuigen op je kamer. Nu heb ik last van mijn eigen chaos, vroeger had ik dat niet. Ik stond toen al in de overleefstand omdat ik niet in het onderwijssysteem pas. School was voor mij niet leuk maar ik had een weg gevonden het te doorstaan door veel in mijn hoofd weg te dromen. Door mijn persoonlijkheidsprofiel weet ik nu waarom ik dagdroomde en nooit de kans heb gekregen om te laten zien wat ik kan. Ik ben een beelddenker en kreeg niet de juiste informatie op het juiste moment. Daarom was ik chaotisch, lette niet op, vergat veel of kreeg het niet mee. Concentratieproblemen, noem maar op. Als je dat maar vaak genoeg hoort, ga je het geloven.
Zo was ik er ook van overtuigd dat ik wel nooit op een boerderij of buitenaf zou komen te wonen, dat was niet voor mij weggelegd. Terwijl ik dat altijd wilde en me daar ook het meest op mijn plek voel. Er is tegen mij gezegd dat dat er niet in zat en dus geloofde ik dat. Ik ging de weg volgen die logisch was: man, huisje, boompje, beestje want ik wilde kinderen. En dat hoorde zo. Met als gevolg dat ik al jong samenwoonde en kinderen had. Maar ook niet mijn eigen pas heb gevolgd. Wat dus uiteindelijk leidde tot een fixe burn out. Mijn weg van herstel hing samen met mijn keus voor het ondernemerschap. Bij de ondernemers had ik voor het eerst het gevoel dat ik erbij hoorde, dat ik thuis kwam. Ook hier was ik uit nood mee begonnen omdat mijn beide kinderen op school steeds uitvielen en voor mezelf beginnen de enige manier was om nog een beetje te kunnen werken. Toen heb ik de overstap gemaakt van leerkracht basisonderwijs naar coach. Vandaar dat ik nu ook de combi coaching en onderwijs aanbied.
Het veranderen van je overtuigingen kun je op verschillende manieren doen. Daarbij maakt het erg uit of je een taaldenker of een beelddenker bent. Wil je daar meer over weten, neem dan even contact met me op. Dan neem ik eerst jouw dominantieprofiel af om zo te kunnen bepalen welke vorm bij jou past.
Veranderingen van gedrag
Om te voorkomen dat je weer vast loopt op je werk, op school, in je relatie, thuis of waar dan ook, is het ook belangrijk dat je erachter komt welke oorzaken er zijn die ervoor zorgen dat je dit overkomt. Of overkomen is. Deze oorzaken zijn overal te vinden, maar toch voornamelijk in jezelf. Ook je gedrag. Gedrag is de uiting van het gevoel en de gedachte die je hebt. Veranderingen in gedrag kun je bewerkstelligen met straffen en belonen. Ik doe dat echter liever vanuit de verbindende communicatie.
Verbindende communicatie (ook bekend als Geweldloze Communicatie, ontwikkeld door Marshall Rosenberg) is een manier van communiceren die gericht is op begrip, respect en verbinding, in plaats van oordeel of conflict. Het draait om het uiten van je eigen behoeften en gevoelens én het luisteren naar die van anderen, zonder verwijten.
De kern bestaat uit vier stappen:
- Waarnemen zonder oordeel
Beschrijf wat je ziet of hoort, zonder interpretatie.
Voorbeeld: “Ik zie dat je later bent gekomen” (niet: “Je bent altijd te laat”). - Gevoelens benoemen
Geef aan wat je voelt, zonder de ander de schuld te geven.
Voorbeeld: “Ik voel me bezorgd” (niet: “Jij maakt me boos”). - Behoeften uitspreken
Leg uit welke behoefte achter je gevoel zit.
Voorbeeld: “Ik heb behoefte aan duidelijkheid”. - Verzoek doen (geen eis)
Vraag concreet wat je wilt, op een manier die de ander vrij laat om ja of nee te zeggen.
Voorbeeld: “Zou je me kunnen laten weten als je later komt?”
Het doel is verbinding en wederzijds begrip, niet winnen of overtuigen. Het helpt in relaties, teams en conflicten omdat het empathie centraal zet.
Als je vanuit verbinding met jezelf je gedrag gaat veranderen, patronen wilt doorbreken die niet meer voor jou werken, ga je dus eerst op zoek naar de onderliggende behoefte. Wat maakt dat je iets al zolang doet? Gedrag dat werkt, blijft bestaan. Ook gedrag dat eigenlijk slecht voor je is, dat je in de problemen brengt, blijft bestaan zolang het een doel dient. Regelmatig boos worden bijvoorbeeld kan ervoor zorgen dat je met rust gelaten wordt. Dat mensen niet meer aan je kop zeuren. Het zorgt er ook voor dat je eenzaam wordt, dat als je hulp vraagt je dat niet krijgt. Of dat je dus helemaal maar geen hulp vraagt omdat je bang bent dat het gezeur weer terug komt. Zo raak je in vicieuze cirkels waar je zonder goede hulp uit uit komt. Meer over verbindende communicatie vind je op de pagina over verbindende communicatie.
Verandering van leefomgeving: systemisch werken
Nu hebben we het gehad over jou als persoon: wat je denkt, doet, voelt, vind en hoe je communiceert. Nu moeten we ook even naar je leefomgeving kijken. Dat gaat verder dan de letterlijke omgeving waarin je leeft. Dan kijken we ook naar de mensen om je heen. Door middel van een systeemopstelling krijg ik bij mijn klanten duidelijk waar de knelpunten zitten. Wie er invloed heeft op jou en wat het effect is van de manier waarop je je leven ingericht hebt. Alles wat met jou te maken heeft komt op tafel. Want alles is van invloed en is met elkaar verbonden. Zo is een gezin een systeem op zich, dat leeft in meerdere andere systemen. Want jouw buurt is een systeem, maar ook het dorp of de stad waarin je woont, de vereniging waar je lid van bent en natuurlijk je werk. Met systemisch puzzelen lukt het altijd om onderliggende oorzaken boven te krijgen zodat je aanpassingen kunt doen aan jouw leefomgeving, en ook op andere vlakken in jouw leven, die voor de rest van je leven effect hebben. Duurzame aanpassingen dus.